Click here to skip to this page's main content.

Internet Archive logo

Site Search

Site Search
Last edited anonymously
November 12, 2012 | History

Rybarski, Roman

1887 - 1942

ROMAN RYBARSKI (ROMAN FRANCISZEK RYBARSKI)
(1887—1942)

Roman Franciszek Rybarski urodził się 3 VIII 1887 r. w Zatorze (pow. oświęcimski), w rodzinie urzędnika sądowego. W 1905 r. ukończył gimnazjum w Rzeszowie i rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ). Jego zainteresowania naukowe wykraczały poza ramy jednej dziedziny wiedzy; z zapałem studiował również ekonomię, historię, socjologię i politykę. Zmuszony w czasie studiów zarabiać na utrzymanie, przez pewien czas pracował jako osobisty sekretarz prof. Juliana Dunajewskiego, znanego ekonomisty i polityka. Po ukończeniu studiów w 1910 r. odbył krótką praktykę w starostwie krakowskim, następnie wyjechał do Paryża, gdzie pogłębiał wiedzę w Szkole Nauk Politycznych.

W 1911 r. R. Rybarski uzyskał doktorat, a w 1913 habilitował się na UJ na podstawie rozprawy „Nauka o przedmiocie gospodarstwa społecznego” i rozpoczął wykłady z dziejów myśli ekonomicznej jako docent Katedry Ekonomii Politycznej tej uczelni. W 1916 r. powierzono mu Katedrę Ekonomii Społecznej na UJ. Kierował nią do 1920 r., od 1 X 1917 r. jako profesor nadzwyczajny skarbowości i austriackiego prawa skarbowego.

Fachowość i wiedza prof. R. Rybarskiego zostały wykorzystane przy tworzeniu się II Rzeczypospolitej. Od lutego do września 1919 r. był polskim delegatem misji odszkodowań na konferencji pokojowej w Paryżu. W latach 1919—1921 piastował stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu. W 1923 r. został komisarzem nadzwyczajnym do spraw kredytu publicznego i oszczędności społecznych przy Ministerstwie Skarbu.

Od 1922 r. powrócił do działalności akademickiej. 6 II tego roku został mianowany profesorem zwyczajnym i otrzymał Katedrę Ekonomii Politycznej na Wydziale Inżynierii Wodnej Politechniki Warszawskiej (PW). Objął wykłady historii nowożytnej gospodarczej, ekonomii społecznej i skarbowości. Równolegle prowadził, rozpoczęte już w 1921 r., wykłady zlecone z ekonomii społecznej na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego (UW). W 1924 r. opuścił PW i objął Katedrę Skarbowości na Wydziale Prawa UW. W roku akademickim 1926/27 był przedstawicielem Wydziału Prawa w Senacie UW, a w latach 1937—1939 dziekanem tego wydziału. W sierpniu 1938 r. prof. R. Rybarski został powołany na stanowisko kierownika nowo utworzonego Instytutu Prawa Lotniczego i Zagadnień Gospodarczych Lotnictwa przy Wydziale Prawa UW. Był jednym z organizatorów tego instytutu i kierował nim oraz Katedrą Skarbowości do wybuchu II wojny światowej. Podczas okupacji wykładał na Tajnym UW (1939—1941).

Dorobek naukowy prof. R. Rybarskiego obejmuje następujące dziedziny wiedzy: ekonomię polityczną, historię gospodarczą Polski XVI—XIX w., skarbowość i historię prawa skarbowego. W badaniach łączył metodę historyczną z doskonałym opanowaniem zagadnień teoretyczno-ekonomicznych i ich wynikiem były duże opracowania monograficzne z każdej dziedziny. Był autorem licznych prac poświęconych również bieżącym problemom gospodarczym, które postrzegał w szerokiej perspektywie uwarunkowań polityczno-społecznych. Uchodził za najwybitniejszego teoretyka nacjonalizmu w dziedzinie gospodarczej. Przykładem publikacji na ten temat może być wydana w 1933 r. praca pt. „Przyszłość gospodarcza Polski”, w której — porównując bilans handlowy Polski i krajów wysoko uprzemysłowionych — dowodził konieczności przejęcia polskiego handlu od niemieckich pośredników.

Do najważniejszych osiągnięć prof. R. Rybarskiego zaliczyć można trzytomowe dzieło „System ekonomii politycznej”, którego poszczególne tomy ukazywały się kolejno w latach 1924, 1930 i 1939. Z dziedziny historii gospodarczej wymienić należy przede wszystkim dwutomową pracę „Handel i polityka handlowa Polski w XVI stuleciu” (1928—1929), za którą otrzymał w 1929 r. nagrodę im. Barczewskiego Polskiej Akademii Umiejętności. Opisał w niej zagadnienie ruchu towarów i jego rozmiary w ówczesnej Polsce, uwzględniając technikę i koszty transportu, organizację handlu, pochodzenie i narodowość warstwy kupieckiej, ceny i ich regulowanie przez państwo oraz politykę handlową wewnętrzną i zagraniczną. Prof. R. Rybarski był również autorem podręcznika akademickiego „Nauka skarbowości” oraz opracowań z dziedziny historii skarbowości, m.in. „Skarbowość Polski w dobie rozbiorów” (1937) oraz „Skarb i pieniądz za Jana Kazimierza, Michała Korybuta i Jana III” (1939).

Prof. R. Rybarski od młodzieńczych lat prowadził działalność polityczną. W czasach studenckich zasłynął jako doskonały mówca w patriotycznych organizacjach: Zjednoczeniu Młodzieży Narodowej i Związku Młodzieży Polskiej. Później był czołowym działaczem Narodowej Demokracji, w latach 1928—1935 posłem na sejm i prezesem Klubu Poselskiego Stronnictwa Narodowego. Wiedza ekonomiczna i skarbowa dawała mu przewagę nad innymi posłami. Jego przemówienia w sprawach budżetowych wnikliwie naświetlały zagadnienia gospodarki państwowej, dając jednocześnie rzetelną ocenę i krytykę rządów sanacyjnych.

Prof. R. Rybarski był członkiem korespondentem (1925) i członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Umiejętności (1938) oraz członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1928).

18 V1941 r. prof. R. Rybarski został aresztowany przez Niemców i uwięziony na Pawiaku, a następnie przewieziony do obozu w Oświęcimiu. 6 III 1942 r. zmarł w obozie, mimo wysiłków polskich lekarzy i opieki przyjaciół, którzy ratowali go z narażeniem własnego życia.

Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta (1923).

Sylwetki profesorów Politechniki Warszawskiej.
Opracowała Halina Rzeszut

12 works Add another?

Sorting by Most Editions | First Published | Most Recent

Photo of Rybarski, Roman
Places

Lists

You could add Rybarski, Roman to a list if you log in.

Links (outside Open Library)

No links yet. Add one?

History Created April 1, 2008 · 4 revisions
Download catalog record: RDF / JSON

November 12, 2012 Edited by 195.47.201.30 Edited without comment.
November 12, 2012 Edited by 195.47.201.30 Added new photo
June 7, 2012 Edited by VacuumBot Removed period from death date
April 1, 2008 Created by an anonymous user initial import