Ο Θουκυδίδης εγκαινιάζει μια νέα εποχή στην ιστορική σκέψη, συνδυάζοντας μεθοδολογική αυστηρότητα με φιλοσοφική διεισδυτικότητα. Η αποστασιοποίησή του από το αντικείμενο, η αυστηρή επιλογή πηγών, και η αναλυτική προσέγγιση των γεγονότων διαμορφώνουν ένα είδος ιστορίας που δεν εξαντλείται στην αφήγηση αλλά διεκδικεί την κατανόηση. Παράλληλα, η γνωσιοθεωρία του θέτει τις βάσεις για τη συζήτηση περί ιστορικής αλήθειας και αντικειμενικότητας, προσφέροντας ένα διαχρονικό πρότυπο για την ιστορική επιστήμη. Η αποστασιοποιημένη αφήγηση του Θουκυδίδη προτείνει ένα είδος ιστορικής αντικειμενικότητας, ξένης προς τον Ηρόδοτο ή αργότερα τον Ξενοφώντα. Δεν αποδίδει τα αίτια των γεγονότων σε θεούς ή Μοίρα, αλλά σε εμπειρικά αίτια και ψυχολογικά κίνητρα. Έτσι, η ιστορία γίνεται επιστήμη της πολιτικής και της ψυχολογίας. Ο Θουκυδίδης γράφει (Ι.22.1):"Το σαφές ἐκ τῆς τε ἐμπειρίας τοῖς σαφῶς εἰδόσι διδαχθῆναι."Η ιστορική αλήθεια δεν είναι απλώς αναφορά γεγονότων, αλλά προσπάθεια ερμηνείας, όπωςφαίνεται και στην ανακατασκευή των δημηγοριών. Ο ίδιος δηλώνει ότι συνέθεσε τους λόγους ώστε να αποδώσουν "κατά το πιθανόν" τα όσα ειπώθηκαν. Εδώ βλέπουμε έναν πρώιμο σκεπτικισμό απέναντι στην απόλυτη αλήθεια – έναν σχετικισμό που παραπέμπει στους σοφιστές και στον Πλάτωνα, ο οποίος πιθανόν αντιδρά στο έργο του Θουκυδίδη γράφοντας τους ιδεώδεις διαλόγους του. Ο Θουκυδίδης, αντί να προκρίνει μια ενιαία και αμετάβλητη αλήθεια, προκρίνει την αναπαράσταση των λόγων των δρώντων προσώπων, δίνοντας χώρο στη συγκρουσιακή πολυφωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ‘’Μελόσια Διατριβή’’ δεν αποτελεί απλώς αποτύπωση